هر اقدام بزرگ ابتدا محال به نظر می رسد.
خوش آمدید - امروز : دوشنبه ۲ مرداد ۱۳۹۶
خانه » مقالات علمي » پزشكي » اندامهای حسی
اندامهای حسی

اندامهای حسی

اندامهای حسیReviewed by Milad on Mar 1Rating: 4.5اندامهاي حسياندامهاي حسي

اندامهای حسی

طبق دانسته ها انسان دارای حواس پنج گانه است. البته گاهی اوقات از حسی به نام حس ششم هم نام برده می شود که البته آن یک حس فیزیکی نیست.

 از به‌ هم خوردن پلک گرفته تا بازی بسکتبال و یا نوشتن برنامهٔ کامپیوتری، هرگونه رفتار آدمی وابسته به هماهنگی فرآیندهای متعددی در بدن است. این هماهنگی در نتیجهٔ فعالیت دستگاه عصبی مرکزی و به‌یاری دستگاه غدد درون‌ریز حاصل می‌شود. برای نمونه، جریان‌هائی را که باید هماهنگی مؤثری داشته باشند تا بتوان اتومبیل خود را پشت چراغ قرمز متوقف کرد از نظر بگذرانیم: نخست باید چراغ راهنمائی دیده شود – این بدان معنی است که نور باید بریکی از اندام‌های حسی (چشم) اثر بگذارد؛ سپس تکانه‌های عصبی از چشم به مغز انتقال یابند؛ و آنگاه در مغز خصوصیات گوناگون محرک تحلیل شوند و با اطلاعات موجود دربارهٔ رویدادهای قبلی که در حافظه ذخیره شده، مقایسه شوند.

دستگاه عصبی، اندام‌های حسی، ماهیچه‌ها و غده‌های داخلی، امکان آگاه شدن از محیط زیست و سازگاری با آن را فراهم می‌کنند. درک آدمی از رویدادها وابسته به چگونگی ردیابی اندام‌های حسی از محرک‌ها و تعبیر مغز از اطلاعات دریافتی اندام‌های حسی است. انگیزهٔ بسیاری از رفتارهای آدمی نیازهائی همچون گرسنگی، تشنگی، و اجتناب از خستگی یا درد است. توان به‌کارگیری زبان، تفکر، و حل مسئله به ساختار مغز که به‌‌نحو عجیبی پیچیده است وابستگی دارد. در واقع ظریفترین فرآیندهای اندیشهٔ آدمی بر الگوی خاصی از رویدادهای برقی و شیمیائی مغز استوار هستند.

۵۳۲۸۲_۶۴۵ [۱۶۰۰x1200]حواس پنج گانه انسان به این ترتیب است بینایی ، شنوایی ، بویائی ، چشایی و لامسه که هر گدام از این حواس در یکی از اعضای بدن  قرار گرفته¬اند به جز حس لامسه که به دلیل وجود پوست به عنوان بخش لمس کننده بر روی کلیه قسمتهای بدن قرار دارد.

حس بینایی در چشم ، حس شنوایی در گوشها ، حس بویایی در بینی و حس چشایی در زبان وجود دارد. کار هیچ عضوی حسی را عضو دیگر نمی تواند انجام دهد و اگر یکی از اعضای حسی انسان به دلیلی از کار بیفتد یا از بین برود آن حس نیز به کلی نابود خواهد شد.

  حال میپردازیم به توضیح مختصری از اندامهای حسی


بینایی

اعضای بینایی، چشم ها هستند. شعاع های نوری که به هر چشم وارد می شود، به وسیـله قرنیـه و عدسی متمرکز شده، روی شبکیه می افتند و یک تصویر وارونه بر روی آن تشکیـل می دهنـد. سلـول های شبکیه این تصویر را به تکان هـای الکتریکی تبدیـل مـی کنند که از طریق عصب بینایی به مغز می روند و در آنجا رمز گشایی شده، باعث بینایی می شوند. عنبیه، اندازه مردمک را تغییر داده، مقدار نوری را که به شبکیه می رسد، کنترل می کند. رگ های خونی شبکیه و لایه ای به نام مشیمیه، مواد غذایی را به چشم می رسانند.

 نمای شبکیه

سلول های شبکیه، رنگ و شدت نور را ثبت می کنند. در پشت شبکیه، دیسک بینایی قرار دارد که در آنجا رشته های عصبی به هم نزدیک شده، عصب بینایی را تشکیل می دهند و رگ های خونی وارد چشم می شوند. دیسک، هیچ گونه سلول حساس به نور ندارد و«نقطه کور» خوانده می شود. این عکس با یک افتالموسکوپ گرفته شده است که داخل چشم را بزرگ و روشن می کند.

شنوایی و تعادل

گوش نه تنها وظیفه شنیدن بلکه برقراری تعادل را نیز به عهده دارد. گوش شامل قسمت های خارجی، میانی و داخلی است. گوش خارجی، امواج صوتی را به پرده صماخ می رساند، باعث لرزش آن می شود. استخوان های گوش میانی، این لرزش ها را به گوش داخلی منتقل می کنند. این پیام ها در آنجا به پیام های الکتریکی تبدیل می شوند. این پیام ها از طریق سلول های عصبی به مغز رفته، مورد تجزیه و تحلیل قرار می گیرند. گوش داخلی همچنین ساختارهایی دارد که با تشخیص وضعیت و حرکت سر به تعادل کمک کرده، به ما اجازه می دهند بدون یان که بیافتیم، قائم بایستیم و حرکت کنیم.

ساختار گوش

گوش خارجی شامل لاله (قسمت قابل مشاهده) و مجرای گوش است که به پرده صماخ ختم می شود. گوش میانی حاوی۱۳ ‌استخوان ظریف است که پرده صماخ را به غشای جدا کننده گوش میانی و داخلی، مرتبط می کنند. حلزون که حاوی گیرنده های حسی شنوایی است و نیز ساختارهای تنظیم کننده تعادل در گوش داخلی قرار دارند.

بویایی

بوها به وسیله سلول های گیرنده تخصیص یافته در سقف حفره بینی تشخیص داده می شوند. این سلول های گیرنده مولکول های بودار موجود در هوا را تشخیص می دهند و این اطلاعات را به تکان های الکتریکی ظریفی تبدیل می کنند. این تکانه ها از طریق عصب بویایی به پیاز بویایی (انتهای عصب بویایی) و سپس مغز منتقل می شوند و در مغز مورد تحلیل قرار می گیرند. حس بویایی انسان بسیارحساس بوده، ما را قادر به تشخیص بیش از ۱۰۰۰۰ بوی مختلف می کند.


 یرنده های بویایی

مولکول‌های بودار با ورود به بینی،‌ مژه های (موهای ظریف) متصل به سلول های گیرنده سقف حفره بینی را تحریک می کنند. این گیرنده ها پیام ها را از طریق عصب بویایی به پیاز بویایی متصل می کند که پیام ها را به مغز می برد.

چشایی

مزه ها به وسیله جوانه های چشایی تشخیص داده می شوند این ساختارها در دهان و گلو قرار دارند و اکثر آنها (حدود ۱۰۰۰۰ عدد) در سطح فوقانی زبان واقع شده اند. آنها تنها می توانند۴ ‌مزه اصلی را تشخیص دهند. شیرینی، ترشی، شوری و تلخی. هر مزه به وسیله جوانه های چشایی واقع در یک ناحیه خاص از زبان تشخیص داده می شود: تلخی در پشت، ترشی در کناره ها، شوری در جلو و شیرینی در نوک. حس بویایی ما به همراه این۴ ‌مزه اصلی، ما را قادر به افتراق طیف وسیعی از مزه های جزئی تر می کند.

ساختار جوانه چشایی

مواد داخل دهان در تماس با موهای ظریفی قرارمی گیرند که روی جوانه های چشایی زبان واقع هستند. این موها، تکانه هایی عصبی تولید می کنند که از طریق رشته های عصبی به یک ناحیه تخصص یافته در مغز می روند.

لامسه

حس لامسه شامل حواسی چون درد، فشار، ارتعاش و دماست. این حواس به وسیله دو نوع گیرنده واقع در زیر سطح پوست، تشخیص داده می شوند: انتهاهای عصبی آزاد (بدون پوشش) و انتهاهای عصبی پوشیده به صورت اجسام حسی، انواع مختلف انتهاهای عصبی یا اجسام حسی، حواس ویژه را می گیرند. تعداد گیرنده ها در بدن فرق می کند: برای مثال، نوک انگشتان دست به شدت حساس هستند و گیرنده های زیادی دارند در حالی که ناحیه میانی پشت گیرنده های کمتری دارد.

گیرنده های لامسه

لمس به وسیله گیرنده های مختلفی در سطوح مختلف پوست انجـام مـی شـود. گیرنده های عصبی آزاد در نزدیک سطح پوست، به لمس، درد، فشــار و دمــا پـاسـخ مــی دهند. که اجسام مرکل و مایسنر، لمس ظریف و اجسام پاچینی، فشار عمقی و ارتعاش را تشخیص می دهند.

اندام های حسی از طریق سیستم عصبی با قسمت مربوط به خود در قشر خاکستری مغز ارتباط دارند. مثلا مراکز مربوط به دریافت و تفسیر اطلاعات رسیده از اندامهای حسی مختلف مانند ، چشم ، گوش ، پوست و غیره در همین قسمت است. مرکز شنوایی در بخش گیجگاهی و مرکز دید و چشمی در ناحیه پس سری قرار دارد و مراکز مربوط به اندامهای حسی مختلف مانند چشم و گوش و پوست در قسمت آهیانه قرار دارد. اگر این مراکز آسیب ببینند با وجود سالم بودن چشم و گوش از دیدن و شنیدن محروم می‌شویم.

سیستم عصبی مرکزی شامل مغز و نخاع است. مغز در داخل استخوان جمجمه قرار دارد و نخاع در داخل مجرایی که در وسط ستون مهره‌ها است، جای گرفته است. مخ بزرگترین قسمت مغز است و دارای دو نیمکره است که توسط رشته‌های عصبی محکم و سفید رنگی به هم متصل شده‌اند. رابطه عصبی میان دو نیمکره مخ از همین راه برقرار می‌شود. دستگاه عصبی با داشتن نورونها ، هدایت تحریکات را به عهده دارد. تحریکات را حس می‌کند به مغز می‌فرستد در مقابل بخش تحریک شده که تحریک را حس کرده است واکنش نشان می‌دهد. این تحریکات اکثر اوقات از طریق نورونهای واسط صورت می‌گیرد. زیرا به ندرت یک نورون بسیار بلند در بدن یافت می‌شود. پیامهای حسی قبل از این که به مخ برسند، تقویت می‌شوند. تالاموسها مرکز تقویت پیامهای حسی هستند.

 تحریکات باعث تولید مواد شیمیایی می‌شوند، این واسطه‌های شیمیایی از راس انشعابات انتهایی اکسون و دندریت که غالب اندامکهای جسم سلولی را دارا هستند، تولید می‌شوند. اعصاب حسی جز اعصاب محیطی هستند.

منبع : حکمت ما

اشتراک گذاری مطلب

درباره مدیریت :

ميلاد هستم به موسیقی ، تکنولوژی ، مقالات علمی ، خودرو ، گرافيك و تحصیل عشق می ورزم. سعی می کنم از وقتم به بهترین شکل استفاده کنم و بی حرکت یک جا نمونم . از سال 1392 هم تارنماي مجله علمي و تفريحي پرشين فان رو با كمك آرش تاسیس کردم تا کمک کوچیکی به کسانی که در عرصه علم و خواهان بروز شدن اطلاعات خود هستند،کرده باشيم. امیدوارم از مطالبی که توسط بنده منتشر می شه،لذت ببرید! ضمناً تمامی دلخوشی بنده و دیگر اعضای تیم پرشين فان،نظرات و راهنمایی های شماست.

تاکنون ۱۰ نظر ثبت شده است.

  1. سلام داداش میلاد…ازتون ی خواهشی دارم و اونم این هست ک لطفااا سازت رو بروز کنید و اگر امکانش هست مطالب جدیدتر و بروز تر بگزارید چون سایت ب این خوبی حیفه ک بخواد مطلبش قدیمی باشه…اکثر مطالب و چیزهایی ک در سایت منتشر شده نربوط میشه ب دوسال پیش و شما اگر سعی کنید ک مطالب جدیدتری در سایت قرار بدید اونوقت سایت ی تحول جدید پیدا میکنه و میتونه جز‌و یکی از بهترین سایت های ایرانی باشه…با امید موفقیت برای شما دوستان عزیز من فقط بعنوان یک عضو سایت خواستم ک نظرن رو با شما در میان بزارم امیدوارم ک حرفایم کمی تاثیر در شما داشته باشد…ممنون و خدااانگهدار✋✋🌹🌹

    • سلام الهه خانوم

      ممنون از نظرات خوب شما ولی متاسفانه چند وقتی هست درگیر مشکلات و کار جدید هستیم و توانایی بروزرسانی سایت رو ندارم و یک تیم نویسنده ی خوب و دلسوز نیز پیدا نمیشه که سایت رو دستشون بسپاریم

      افتخار سایت ما که باعث شده تا امروز سر پا باشه داشتن کاربران خوبی مثل شماست که همیشه مارو حمایت کردید

      از این به بعد سعی میکنیم سایت رو تا حد امکان بروزنگه داریم

      • بازم سلام…
        داداش خواستم بهتون بگم ک بهتره خودتون ب فکره سایت باشین تا اینکه بخواین ی تیم نویسنده پیدا کنین و سایت رو دستشون بسپارید.ب نظر من سایت ب این خوبی حیفه ک بخواد قدیمی باشه و مطالب بروزی نداشته باشه و اگر شما مطالب جدیدی در سایت قرار بدید مطمعنا کاربران بیشتری رو میتونین جذب کنین و میتونین یک سایت خوب و تفریحی برای جوانان و نوجوانا داشته باشید…درسته منم درکتون میکنم ک بالاخره شماهم کار و زندگیه خودتون رو دارین ولی اگه شما بخواین همت کنین خداهم یار و کمک شما میشه در پیشرفت سایت.
        ممنون از اینکه ب نظرات کاربراتون اهمیت میزارید و جواب میدی ب نظر من این توجه ب کاربران خودش میتونه ی قدم برای پیشرفت سایت باشه…
        ب امید موفقیت😊
        خدایار و نگهدارتون…..

        • الهه جان سلام

          متاسفانه هر دو مدیر سایت درگیر سربازی هستیم و این امکان رو نداریم که خودمون سایت رو بروزرسانی کنیم

          ولی بزودی سایت رو به حالت اولش برمیگردونیم

  2. سلام
    انشا‌الله هر دو تون سالم و سلامت و موفق باشید…
    ب امید روزی ک سایت ب حالت اولش برگرده ما منتظر اونروز هستیم مخصوصا خودم ☺☺
    در پناه خدا موفق باشید…

  3. سلام…
    والا من توانایی این کار رو دارم و خپشحال میشم ک بتونم قدمی برای سایت محبوبم بردارم فقط نمیدونم باید چیکار کنم؟
    لطفا اگر امکانش هست راهنماییم کنید ک چطوری میتونم کمکتون بکنم؟؟؟

  4. سلام وقت بخیر…
    با عرض معذرت ولی من رمز ورود ایمیلم رو فراموش کردم و نمیتونم وارد ایمیلم بشم و پیام شمارو ببینم.
    واقعا الان نمیدونم باید چیکار کنم لطفا خودتون بگید چیکار کنم برای کمک ب شما و راهنماییم کنید؟؟

ایمیل شما آشکار نمی شود

نوشتن دیدگاه

كپي از مطالب پرشين فان با ذكر منبع مجاز مي باشد. © 2014-2015 | سئو و بهینه سازی : جوان سئو - طراحی شده توسط پارس تمز